Bekisting is de tijdelijke mal die de vorm van een betonelement bepaalt tijdens het storten en uitharden. Zodra het beton de vereiste sterkte heeft bereikt, wordt de bekisting verwijderd — dit heet ontkisten.
Materialen en typen
| Type | Kenmerken |
|---|---|
| Houten bekisting | Flexibel, bewerkbaar op maat, beperkt herbruikbaar |
| Stalen systeembekisting | Hoge herbruikbaarheid, nauwkeurige maatvoering, zwaarder |
| Aluminium systeembekisting | Licht, snel te monteren, vaak bij seriebouw |
| Verloren bekisting | Blijft achter in het werk; bv. de prefab onderschil van een breedplaatvloer |
Eisen aan de bekisting
Een bekisting moet:
- De stortdruk van de natte betonspecie opnemen zonder te vervormen of te verschuiven. Bij hoog stortpeil en snel storten kan de druk oplopen tot tientallen kN/m2.
- Maatvast en dicht zijn: lekkende naden laten cementlijm ontsnappen, wat leidt tot grindnesten (poreuze plekken) in het verharde beton.
- Voorzien zijn van bekistingsolie (of een ander ontkistingsmiddel) om loslaten te vergemakkelijken en het bekistingsoppervlak te beschermen.
Ontkistingstermijnen (NEN-EN 13670)
De uitvoeringsnorm NEN-EN 13670 en de constructeur bepalen wanneer ontkisten is toegestaan. Richtlijnen:
- Wanden en kolommen: vaak na enkele dagen, afhankelijk van temperatuur en cementtype.
- Onderstempeling van vloeren: kan weken in het werk blijven staan totdat het beton voldoende druksterkte heeft bereikt.
Lage temperaturen vertragen de sterkteontwikkeling; bij vorst kunnen de termijnen aanzienlijk langer zijn.
Voordelen en nadelen
Voordelen: grote vrijheid in vormen, toepasbaar voor bijna elk betonelement, systeembekisting is kostenefficiënt bij hergebruik.
Nadelen: arbeidsintensief plaatsen en verwijderen, bekistingsdruk vereist nauwkeurige berekening, schade bij te vroeg ontkisten is kostbaar en kan constructief gevaarlijk zijn.